مدت هاست که طرح ایجاد فدراسیون انجمن های علمی دندانپزشکی از سوی عده ای از همکاران و از جایگاه های مختلف مطرح شده است.بدون شک طرح چنین مطلبی با نیات مختلف و از جمله براساس نیاز و احساس ضرورت برای هماهنگی انجام شده است اما باید دید نیازها وضرورت هایی که سبب طرح آن شده اند کدامند؟ و چه اهدافی را دنبال می کنند؟ قبل از ورود کامل به این بحث باید گفت درنظرات مطرح شده ابهامات و تناقضاتی وجود دارد که بر ای حل آنها باید به سئوالات زیر پاسخ صریح و روشن داده شود :

1- برای تشکیل فدراسیون آیا باید انجمن دندانپزشکی ایران را منحل و فدراسیون را جایگزین کرد؟
2- آیا پس از تشکیل فدراسیون، انجمن دندانپزشک ایران فقط به عنوان یکی از اعضای متساوی الحقوق در فدراسیون حضور خواهد داشت؟
3- آیا براساس نوشته یکی از همکاران هدف از تشکیل فدراسیون در حقیقت تشکیل یک مرکزیت مشترک سازمانگر و رهبری کننده و ایجاد وحدت به معنای یکی شدن انجمن هاست انجمن ها زیر نفوذ این مرکزیت قرار می گیرد؟
4- آیا منظور ازتشکیل فدراسیون ایجاد هماهنگی و ارتباط بیشتر بین انجمن ها است و هر انجمن همچنان شخصیت حقوقی مستقل خود را حفظ خواهد کرد؟
5- آیا برای ایجاد وحدت و یا هماهنگی بین انجمن های علمی ساختاری با نام فدراسیون وجود دارد و اگر هست تفاوت آن با جامعه و یا مجمع انجمن های علمی کدام است؟
6- آیا مشکل در محتویات اساسنامه است و ما می توانیم به دلخواه خود اساسنامه جدیدی تدوین کنیم؟

براساس نوشته ی یکی از همکاران که خود از واضعان طرح ایجاد فدراسیون است، هدف از تشکیل فدراسیون تشکیل یک مرکزیت مشترک سازمانگر و رهبری کننده برای وحدت انجمن هاست.
در اینجا سئوال مشخص این است: آیا رهبری متمرکز با حضور تمام اعضاء هیات مدیره انجمن ها اعمال می شود؟ که این امرغیرممکن است و یا از هرانجمن یک نفردرمرکز تصمیم گیری قرار می گیرد و بقیه در حاشیه قرار دارند؟ در این وضعیت شخصیت مستقل انجمن ها زیر سیطره این مرکزیت قرار می گیرد. این شرایط مسلما بسیاری از مدیران منتخب را کاملا در حاشیه قرار خواهد داد و بدون شک پس از مدتی بسیاری از انجمن ها از این فدراسیون خارج خواهند شد ، از آن گذشته این تمرکز گرایی مخالف دموکراسی، پلورالیسم و دعاوی مشابه آن است. بنابراین فدراسیون می تواند در حوزه منافع مشترک انجمن ها فقط به عنوان هماهنگ کننده عمل کند و نه رهبری کننده.
اما در مکتوب دیگری که برای هیات مدیره انجمن دندانپزشکی ایران ارسال شده است: از نظر محتوایی، هدف از تشکیل فدراسیون، ایجاد هماهنگی بین انجمن ها ذکر شده است اما از نظر شکلی به نظر نویسنده محترم (که همواره با حسن نیت در پی تخفیف تفرقه ها و ایجاد یگانگی هستند) هم زمان با تشکیل فدراسیون، بایستی نام و مدیریت سازمان غیردولتی و فراگیر انجمن دندانپزشکی ایران نیز تغییر کند. متن نامه بر این نکته صراحت دارد که انجمن دندانپزشکی ایران به ساختاری مبدل شود که بتواند کار «هماهنگی و همکاری بیشتری بین 12 انجمن تخصصی و علمی را انجام دهد» و در ادامه نامه با توجه به تغییراتی که نگارنده برای مدیریت و اساسنامه انجمن درنظر گرفته است، انجمن در اساس تا حد یک ساختار هماهنگ کننده تغییر ماهیت می دهد، حال آن که باید تاکید کرد: انجمن دندانپزشکی ایران حتی «انجمن دندانپزشکان» نیست بلکه انجمن دندانپزشکی است و بر این اساس حوزه فعالیت و شمول آن بسیار وسیع است و در اصل بایستی در جهت اقدام و هماهنگی برای پیشبرد مسائل علمی و صنفی بر بستر ضرورت ها و نیازهای تیم دندانپزشکی (اعم از دستیار، بهداشتکار، تکنسین، دندانپزشک اهم از عمومی و یا متخصص) فعالیت کند و این ضرورت ها و نیازها را با خواسته های مردم هماهنگ کند و حقوق حقة گروه دندانپزشکی را بربستر واقعیت های جامعه، محل فعالیت خود قرار دهد. اگر این انجمن توسط دندانپزشکان اداره می شود به آن علت است که سرگروه و مدیر فعالیت ها در این حرفه، دندانپزشک است ولی در عین حال وجود این سیستم مدیریت، ناقض حضور و اثرگذاری سایر اعضاء گروه دندانپزشکی نیست. در مقابله با این مطلب ممکن است عده ای چنین اظهار کنند که انجمن فعلی واجد تمام این خصوصیات نیست، به طور قطع این نظر صحیح است. اما علت چیست؟ در اینجا باید پرسید کدام انجمن یاسازمان مربوط به پزشکان است که در جایگاه بسیار متعالی و مطابق با رویاپردازی های ما درباره نقش و جایگاه انجمن ها، عمل می کند؟ مهم ترین این تشکل ها یعنی سازمان نظام پزشکی به عنوان قوی ترین و فراگیرترین تشکیلات پزشکی می تواند با استاندارد های خیالی بعضی از دوستان وارد میدان شود؟ برای نمونه در قضیه تعیین وارتقاء منطقی تعرفه ها، شخصیت پرنفوذی مثل آقای دکتر صدر که هم نماینده مردم است (رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی) و هم نماینده پزشکان است (رییس کل نظام پزشکی) با ابتناء به قانون و تاکید بر واقعیات اقتصادی توانسته است به نتایج مورد نظر برسد؟ بنابراین غلو کردن راجع به توان انجمن ها و تشکل های صنفی و تاثیر آنها درحوزه قدرت و ایجاد توقعات بیهوده و بدبینی نسبت به انجمن ها کار نادرست و وحدت شکنانه ای است. سطح توان و تکامل تشکل های مردمی (انجمن های غیردولتی) با سطح تکامل حقوق شهروندی رابطه ای تنگاتنگ و ناگسستنی دارد. ما باید برای ارتقاء حقوق شهروندی خود کوشش کنیم، در این رابطه توانمندی های خود رافعال و به دیگران اثبات کنیم و در چهارچوب قوانین و ازجمله قانون اساسی برای دستیابی و تثبیت این حقوق فعالیت کنیم. دومین مشکلی که از اجرای منویات هواداران فدراسیون انجمن های علمی ایجاد می شود کمرنگ تر شدن مسائل صنفی است که انجمن ها در قالب تشکیل تعاونی ها، انواع نامه نگاری، نوشتن مقالات، مراجعه به ادارات و نهادها و شرکت در جلسات گاه طولانی و فرساینده در این زمینه نیز فعالیت می کنند، بدون شک باید توان مداخله انجمن ها در مسایل صنفی افزایش یابد اما اگر قرار باشد فقط نمایندگان انجمن های علمی اداره امور دندانپزشکی کشور را برعهده گیرند، پرداختن به ده ها مشکل صنفی دندانپزشکان بیشتر از پیش به حاشیه خواهد رفت. در سیستم مدیریتی پیشنهاد شده فقط نمایندگان انجمن های علمی حضور دارند و حتی برای نمایندگان ساختارهای صنفی فعال (مثل تعاونی) که از بین دندانپزشکان برخاسته و مایملک دندانپزشکان است هیچ جایگاهی وجود ندارد. پرداختن به مسایل صنفی جزء وظایف و ظرفیت های بالقوه انجمن دندانپزشکی ایران است که به واسطه عوامل متعددی که بخش عمده آن وجود عوامل تحمیلی است تا حدود زیادی مغفول مانده است. ما باید در جهتی حرکت کنیم که ظرفیت های انجمن را در حوزه مسایل صنفی فعال کنیم و نه آنکه این قسمت را با دست خود کاملا به تعطیلی بکشانیم. اشکال بعدی در تشکیل فدراسیون اینست که انجمن دندانپزشکی ایران یا (Iranian Dental Association) به عنوان تشکلی شناخته شده که شکل بندی متکثر و جهانی دارد، جای خود را به تشکیلاتی به نام فدراسیون می دهد که ماهیت کاملا روشنی ندارد و پیشنهاد دهندگان آن هیچگونه برتری عملی و اساسی برای آن ارایه نداده اند. اشکال دیگر در تشکیل فدراسیون اینست که دندانپزشکان حق رای مستقیم خود را از دست می دهند و چون انجمن های تخصصی در اکثریت مطلق قرار دارند، نقش اکثریت دندانپزشکان یعنی دندانپزشکان عمومی کاملا محو می شود. در این وضعیت باید درنظر داشت که اولا این انجمن ها از نظر تعداد اعضا یکسان نیستند و ثانیا مجموعه اعضا واقعی این انجمن ها که بر سرنوشت تشکل های دندانپزشکی کشور حاکم می شوند حتی به یک دهم مجموعه دندانپزشکان کشور نمی رسد که این وضعیت بالطبع خلاف اصول دموکراسی است. حال اگر برای رفع این نقیصه قرار شود تعداد افراد هر انجمنی در مرکزیت رهبری کننده و تصمیم ساز، برحسب تعداد اعضا آن تعیین شود، چند در نفر در مرکزیت فدراسیون قرار می گیرند؟ آیا چنین روشی امکان پذیر و قابل ادامه است؟ عده ای از همکاران چنین اظهار می کنند که تشکیل فدراسیون، الزامات قانونی لازم را جهت هماهنگی انجمن ها فراهم می کند. در پاسخ باید گفت: بر اساس قانون هر انجمنی همواره می تواند تصمیمات فدراسیون رانقض کندو یا از فدراسیون خارج شود و نمی توان هیچ انجمنی را وادار به حضور در فدراسیون و یا تمکین به مصوبات آن کرد و بر فرض اگر چنین کاری میسر شود دیگر نمی توان از شخصیت حقوقی مستقل انجمن هاسخن گفت. بنابراین تا روحیه تفاهم و همدلی ایجاد نشود تا زمانی که جوسازی های تخریبی بدون سند و دلیل برای لاپوشانی علل اصلی کژی ها و کاستی ها انجام می شود، وجود فدراسیون هم کارساز نیست. اما برای تامین جنبه حقوقی هماهنگ سازی که ضرورتی گریز ناپذیر است بر اساس بند یکم از ماده 7 اساسنامه انجمن علمی دندانپزشکی ایران و سایر انجمن های علمی، می توان شورای هماهنگی انجمن های علمی را ایجاد کرد، جایگاه و وظایف این شورا را در منشوری به امضا  مدیریت انجمن ها رساند و برای اجرای آن آیین نامه ای هم تدوین کرد و سپس بایک مجمع فوق العاده این مجموعه را وارد اساسنامه انجمن دندانپزشکی ایران و سایر انجمن های علمی کرد. حضور پیشکسوتان و تشکل های صنفی (مانند تعاونی ها) و بعضی ازمسئولان در این شورا موجب تقویت وارتقای این شورا خواهد بود. حضور پیشکسوتان و اجازه خواهد داد تا نام این شورا به شورای عالی انجمن دندانپزشکی ایران تغییر و ارتقا یابد. لازم به ذکر است که شورای عالی انجمن دندانپزشکی ایران تشکیل شده و جلسات متعددی هم برگزار کرده است و علی رغم دعوت از همه افراد و نمایندگان انجمن ها، متاسفانه بعضی از منتقدین، که شعارهای بسیاری درباره اهمیت وحدت و ضرورت تحول در اداره انجمن ها مطرح می کنند، در این جلسات شرکت نکرده اند. نکته دیگر آنکه هیات مدیره کنونی انجمن دندانپزشکی ایران برای اولین بار در جهت ایجاد وحدت و هماهنگی، محلی را در ساختمان انجمن دندانپزشکی ایران به سایر انجمن ها اختصاص داده است و همواره از طرق مختلف و منطقی در جهت ارتقای روابط خود با سایر انجمن ها و تشکل های صنفی موجود فعالیت کرده است در جواب آخرین قسمت ازسئوالات مطرح شده باید گفت: در بین اسامی و ادبیات پذیرفته شده انجمن های غیردولتی در گروه پزشکی، تشکیلاتی بنام فدراسیون که برای ایجاد وحدت و یا هماهنگی بین انجمن های علمی ایجاد شده باشد وجود ندارد بلکه تشکیلاتی با نام جامعه و یا مجمع انجمن های علمی، با اساسنامه مشخص و تکلیف شده در چند مورد وجود دارد که هدف نهایی آن ایجاد همکاری و هماهنگی بین انجمن های علمی همگروه است .و ما نمی توانیم بنایی به خیال خود وبا اساسنامه واختیاراتی که خود تعیین می کنیم بسازیم.
ما باید برای وحدت روحی وعاطفی در حرفه مان مایه بگذاریم، انتقاد بکنیم اما از تخریب و شایعه پراکنی و غلو بی جهت راجع به توان انجمن ها در شرایط کنونی بپرهیزیم .باید توجه داشت که قدرت انجمن های غیردولتی به عوامل متعددی بستگی دارد که نام و یا تغییر نام در آن نقش موثری ندارد. بنابراین غلو کردن راجع به توان انجمن ها و تاثیر آنها در حوزه قدرت و ایجاد توقعات بیهوده و بدبینی نسبت به انجمن ها کار نادرست و وحدت شکنانه ای است. ادبیات زشت و حرمت شکن (از سوی هرکس که باشد) در حقیقت کسانی را هدف قرار می دهد که بخش عمده ای از اوقات خود را برای پیشبرد امور حرفه اختصاص می دهند،
در پایان این قسمت بازهم تاکید می کنم: بی شک نیت اصلی بسیاری از مدافعان طرح ایجاد فدراسیون، ایجاد هماهنگی بیشتر در جهت اعتلا حرفه دندانپزشکی بوده است و بدون شک بایستی همه باهم با همین نیت در جهت ایجاد وحدت و هماهنگی فعالیت کنیم؛ اما باید توجه داشت اگر تغییر نام و تغییر شکل نتواند در خدمت ارتقا محتوا قرار گیرد بی ثمر و موجب اتلاف وقت و انرژی و ایجاد درگیری های جدید می شود.
باید درنظر داشته باشیم که انجمن دندانپزشکی ایران (انجمن مادر) قدیمی ترین و شناخته شده ترین انجمن غیردولتی در عرصه ملی و بین المللی است و اعتلا آن نشانه اعتلای دندانپزشکی ایران است. بنابراین عضو هر انجمنی که هستیم، هر دین و هر گرایشی که داریم، اگر ایرانی هستیم، و اگر به حرفه مان وحیثیت حرفه ای مان علاقمندیم باید اختلافاتمان را کنار بگذاریم و ضمن خدمت به انجمن تخصصی خود، همه باهم در جهت اعتلا حرفه دندانپزشکی و انجمن دندانپزشکی ایران که نماد اصلی و ملی حرفه ما درایران وجهان است فعالیت کنیم.باید حقوق فراموش شده انجمن را طریق گسترش میزان مشارکت جویی و حمایت اعضاء، بالا بردن توان تشکیلاتی و اجرایی، افزایش اختیارات قانونی و اساسنامه ای احیا کنیم و با فعالیت در جهت ارتقاء حقوق شهروندی، تغییرات را در محتوا طلب کنیم نه در شکل و فرم. بر این اساس هیات مدیره جدید انجمن دندانپزشکی ایران تحولات نوینی را در انجمن به وجود آورده است که اهم آن بدین قرارند :

گسترش اعضاء و افزایش روحیه مشارکت جویی:

دراین رابطه

الف- شورای عالی انجمن دندانپزشکی ایران تشکیل شده و جلساتی نیزتشکیل داده است. در ساختار این شورا پیشکسوتان، نمایندگان انجمن های تخصصی، مدیران تشکل های صنفی (تعاونی ها) و بعضی از مسئولان حضور دارند. باید جایگاه و وظایف این شورا تعریف و در اساسنامه تشکل های حاضر در آن وارد شود.

ب- میزان انتشارات انجمن افزایش یافته وسایت انجمن نیز فعال شده است.

ج- از طرفی میزان مشارکت همکاران به ویژه همکاران جوان در برنامه ریزی و اجرا برنامه ها به نحو چشمگیری افزایش یافته است.

د- در محل انجمن دندانپزشکی ایران، مکانی را برای انجمن های تخصصی اختصاص داده شده است تا کار هماهنگی و همدلی راحت تر باشد. بعضی انجمن ها ترجیح داده اند که محل مستقلی داشته باشند و ما به نظر آنان احترام می گذاریم.

ه- انجمن دندانپزشکی ایران روابط خود را با سازمان های صنفی (تعاونی ها) نیز توسعه داده است. هم اکنون کمیته پژوهشی انجمن در مورد بررسی جنبه های کیفی کالاهای موجود در تعاونی با این نهاد صنفی همکاری می کند. کمیته نیکوکاری با همکاری تعاونی و انجمن دندانپزشکی ایران اداره می شود و موزه تاریخ دندانپزشکی با همکاری این دو نهاد علمی-صنفی دردست احداث است. نماینده تعاونی مسکن نیز به جلسات شورای عالی انجمن دندانپزشکی ایران دعوت شده است.

و- هماهنگی بین تشکل ها در جهت حفظ و ارتقای حقوق حقه و قانونی دندانپزشکان
دراین رابطه انجمن دندانپزشکی ایران جلسات متعدد و مشترکی را با سایر انجمن های تخصصی و عمومی ونیز سازمان نظام پزشکی در رابطه باهماهنگ کردن کنگره ها، اثرگذاری در واقعی کردن تعرفه ها ومسایلی مثل مالیات و غیره برگزار و حتی الامکان سعی کرده است با هماهنگی در جهت مصالح عمومی فعالیت کند.

ز- ارتقا و گسترش ارتباط با شعب وشهرستان
هیات مدیره کنونی انجمن با کوشش کمیته شهرستان ها کار انتخابات بسیاری از شعب را که طی چند دوره به تعویق افتاده بود به انجام رسانده و قرار گذاشته است که علاوه بر بخشی از هزینه ثبت نام درکنگره همچنین تمام حق عضویت پرداختی همکاران شهرستانی به مدیریت شعب انجمن داده شود.کماکان هیات مدیره کنونی در برگزاری برنامه های آموزشی در شهرستان هاحتی الامکان به هیات مدیره شعب کمک می کند. البته امیدواریم ارتباط با شعب و شهرستان ها و همکاری با مدیریت انجمن بازهم افزایش یابد.

ح- گسترش رابطه بامردم
ما فرزندان این ملت و جزیی از آن هستیم . گسترش ارتباطات مردمی یکی از مواردی است که هیات مدیره کنونی انجمن به اهمیت آن واقف است. ازجمله موارد مورد نظر دراین زمینه فعالیت برای ارتقاء آگاهی مردم در زمینه سلامت دهان و دندان است که این فعالیت ها ازطریق ارتباط بارسانه ها افزایش یافته است و باید با کمک انجمن های تخصصی و از طریق افزایش انتشارات آموزشی پیگیری شود. تشکیلات کمیته نیکوکاری دندانپزشکان که قبلا در تعاونی دندانپزشکان ایران فعال شده بود اکنون با همکاری انجمن و تعاونی در حال گسترش است. بدون شک در این زمینه باید فعالیت مستقیم تشکیلات انجمن دندانپزشکی باهمکاری انجمن های تخصصی و تعاونی ها و دانشکده ها افزایش یابد. فعالیت در این زمینه موجب ارتقا سلامت جامعه و اعتلای نام انجمن و دندانپزشکان می شود و بسیاری از تبلیغات مغرضانه را خنثی می کند.

ط- روابط بین المللی انجمن وشناساندن جایگاه والای دندانپزشکی درایران
گسترش روابط بین المللی موجب شناساندن جایگاه انجمن و موقعیت شاخص دندانپزشکی ایران می شود. هیات مدیره کنونی انجمن برای گسترش این روابط فعالیت های زیادی به عمل آورده است که ازجمله این موارد گسترش رابطه با فدراسیون بین المللی دندانپزشکی و انجمن های دندانپزشکی در منطقه بوده است.

ی- ارتباط با مسئولان
ما از هر دری که دولت و مسئولان باز کرده اند وارد شده ایم تابتوانیم به سلامت مردم و حفظ حقوق حقه همکاران کمک کنیم و باز هم به این روش ادامه می دهیم. اما ما بعنوان انجمن های غیردولتی مشکلات مشترکی داریم که باید در این موارد همکاری کنیم. ازجمله این مشکلات آنست که اساسنامه انجمن ها در دوران اوایل انقلاب و بر زمینه مشکلات و تبعات ناشی از شرایط دوران جنگ تحمیلی تدوین شده است و با گسترش دامنه حقوق شهروندی در شرایط کنونی سازگار نیست مثلا باید به دنبال این مسئله اولیه و پایه ای رفت که چرا تایید صلاحیت مدیران انجمن دندانپزشکی ایران بیش از یکسال پس از انتخابات معوق و بلاتکلیف می ماند؟ یکی از تبعات این مسئله آنست که در این مدت مشکلات ناشی تغییر نام صاحبان امضا در بانک ها بر کارها و فعالیت های انجمن اثر منفی برجای می گذارد. اصلا چرا باید در انجمنی که صرفا علمی-صنفی است مسئله تایید صلاحیت هامشکل ساز شود؟ آیا وقت آن نرسیده است که روند تایید صلاحیت مدیران انجمن های صنفی فقط با دریافت برگ عدم سو پیشینه خاتمه یابد و یا عدم صلاحیت افراد با ابتنا بر رای قانونی دادگاه های صالحه بررسی شود؟ و از سیاسی کردن و سلیقه ای برخورد کردن باانتخابات انجمن ها اجتناب شود؟ چرا صدور مجوز برگزاری برنامه های علمی باید موجب اختلال در برگزاری کنگره ها شود. دولت حق نظارت دارد اما صدور مجوز باید در اختیار انجمن دندانپزشکی ایران باشد. ما باید سمت و سوی فعالیت هایمان در جهت ارتقاء توان قانونی و دموکراتیک انجمن هدایت کنیم و نه آنکه برای پیدا کردن دلایل مشکلات، آدرس عوضی بدهیم و با توهین کردن، گنده گویی و خیالبافی درباره جایگاه انجمن در شرایط کنونی و ایجاد توقعات بی پایه، انجمن دندانپزشکی ایران را تخریب کنیم. نباید برای بهبود وضعیت، تغییرات را در حوزه شکل و نام تشکل ها جستجو کنیم. انتقاد در جهت همدلی و تقویت فعالیت ها می تواند بسیاری از خواسته های قانونی ما را برآورده کند ولی تغییراتی که فقط در حوزه شکل و نام باشد و با برخوردهای تخریبی پیگیری شود فقط مشکلات را افزون تر می کند.